Có một buổi tối mình lướt mạng và thấy ba người cùng tuổi đang sống ba cuộc đời rất sáng. Một người nhận học bổng. Một người đứng trên sân khấu nói chuyện trước cả trăm người. Một người mở công ty riêng, ảnh chụp nghiêng nghiêng bên ly cà phê và chiếc laptop đầy sticker.
Còn mình nằm trên giường, tóc chưa sấy khô, bụng hơi đói, đang phân vân có nên ăn mì gói không. Căn phòng im ắng tới mức tiếng quạt nghe như đang châm chọc.
Một câu hỏi rất xấu tính trồi lên: nếu sau này mình chỉ là một người bình thường thì sao?
Không thất bại thảm hại. Không bi kịch. Chỉ bình thường. Đi làm, về nhà, trả tiền điện, cuối tuần giặt đồ, thỉnh thoảng vui, thỉnh thoảng buồn. Không có tên trên báo. Không có ai kể về mình bằng giọng ngưỡng mộ. Không có một dấu ấn to tát nào chứng minh mình từng ở đây.
Nỗi sợ đó không ồn ào. Nó giống một cái kim nhỏ nằm trong áo, cứ cọ vào da mỗi khi mình thấy người khác rực rỡ hơn.
Mình không chỉ muốn sống, mình muốn được xác nhận
Từ nhỏ, tụi mình được kể rất nhiều câu chuyện về người đặc biệt. Nhân vật chính luôn có gì đó khác thường. Một tài năng, một số phận, một vết bớt, một lời tiên tri. Ngay cả khi họ bắt đầu rất bình thường, cuối cùng câu chuyện vẫn chứng minh rằng họ sinh ra không phải để lẫn vào đám đông.
Rồi lớn lên, mạng xã hội tiếp tục nuôi cái ý tưởng đó bằng phiên bản người thật. Ai cũng có thể trở thành "case study". Ai cũng có thể xây thương hiệu cá nhân. Ai cũng nên có một câu chuyện đủ hấp dẫn để người khác dừng lại nghe. Sự tồn tại bình thường bỗng trở thành một sản phẩm lỗi, hoặc ít nhất là một sản phẩm chưa được marketing tốt.
Mình nghĩ nỗi sợ bị lãng quên không hẳn là tham vọng. Nó sâu hơn. Nó là nỗi sợ rằng nếu không nổi bật, mình sẽ không có giá trị. Nếu không được nhớ, đời mình sẽ trôi qua như một dòng tin bị vuốt mất. Nếu không có gì để khoe, những ngày mình sống có thể bị xem là phí.
Thế là mình bắt đầu biến mọi thứ thành một cuộc kiểm tra. Công việc phải có ý nghĩa lớn. Sở thích phải có tiềm năng phát triển. Một bài viết phải được nhiều người đọc. Ngay cả nghỉ ngơi cũng phải trông có gu.
Mệt không? Rất mệt. Vì khi đời sống bị ép phải đáng nhớ mọi lúc, những khoảnh khắc bình thường nhất bắt đầu bị coi thường. Một bữa cơm nóng. Một buổi chiều không có tin nhắn công việc. Một ngày làm xong việc đúng hạn nhưng chẳng ai khen. Mấy thứ đó đáng ra đã đủ ấm, nhưng mình lại nhìn chúng bằng con mắt thiếu kiên nhẫn: chỉ vậy thôi sao?
Bình thường không phải là biến mất
Mình mất khá lâu để hiểu rằng được nhớ bởi đám đông và có ảnh hưởng lên đời sống của ai đó là hai chuyện khác nhau. Có những người không bao giờ nổi tiếng, nhưng sự có mặt của họ làm một căn nhà bớt lạnh. Một người bạn biết lắng nghe. Một đồng nghiệp làm việc tử tế để cả team đỡ rối. Những điều đó không thành huyền thoại, nhưng không có nghĩa là chúng nhẹ.
Thế giới này được giữ đứng bởi vô số người bình thường làm việc bình thường với một mức tử tế bình thường. Nghe không kịch tính. Nhưng thử thiếu họ xem. Thử thiếu người dọn đường, người sửa hệ thống, người trả lời một email rõ ràng, người nhớ tưới cây trong văn phòng, người chịu khó làm phần việc không ai muốn làm. Mọi thứ sẽ rã ra rất nhanh.
Có lẽ mình sợ bình thường vì mình tưởng bình thường đồng nghĩa với không có dấu vết. Nhưng dấu vết đâu chỉ là thứ nằm trên Google. Có những dấu vết nằm trong ký ức của một người từng được mình đối xử tử tế. Trong một sản phẩm chạy ổn hơn vì mình sửa một lỗi nhỏ. Trong một đứa em bớt sợ nghề vì mình giải thích cho nó bằng giọng kiên nhẫn.
Chấp nhận mình có thể bình thường không làm mình hết cố gắng. Ngược lại, nó làm mình cố gắng sạch hơn. Mình học vì muốn hiểu, không chỉ để gây ấn tượng. Mình viết vì có điều cần nói, không chỉ để được nhớ. Mình làm việc tốt vì công việc đó xứng đáng, không phải vì nó sẽ biến mình thành một nhân vật chính rực rỡ.
Tự do nằm ở chỗ đó. Khi mình không còn bắt đời mình phải phi thường mới đáng sống, mình bắt đầu nhận lại những ngày rất nhỏ mà trước đây mình xem nhẹ. Đi chợ. Nấu một bữa ăn không cháy. Hoàn thành một task. Nghe một người bạn kể chuyện mà không cầm điện thoại. Mấy thứ đó không làm mình bất tử. Nhưng chúng làm mình có mặt.
Nếu một ngày mình bị thế giới rộng lớn này quên, có thể cũng không sao. Điều mình mong hơn là những người từng đi ngang đời mình nhớ được cảm giác khi ở cạnh mình: dễ thở hơn một chút, được tôn trọng hơn một chút, bớt cô độc hơn một chút.
Một đời như vậy có thể không được gọi là vĩ đại. Nhưng nó không hề nhỏ.