Email báo trúng tuyển nằm đó, sáng rõ trong hộp thư. Mình đọc đi đọc lại chắc phải năm lần. Tên mình. Vị trí đó. Dòng chúc mừng đó. Mọi thứ mình đã chờ, đã căng thẳng, đã tự hứa rằng "chỉ cần được cái này thôi là mình sẽ ổn", cuối cùng cũng hiện ra.
Mình hét lên một tiếng nhỏ. Nhắn cho vài người thân. Chụp màn hình. Tim đập nhanh. Cảm giác như cả căn phòng vừa được kéo rèm cho sáng hơn.
Rồi khoảng hai tiếng sau, mình ngồi xuống giường và thấy trống rỗng.
Không phải buồn theo kiểu muốn khóc. Cũng không phải thất vọng. Chỉ là một khoảng hẫng rất lạ, như khi nhạc tắt đột ngột mà tai vẫn còn chờ một nhịp nữa. Mục tiêu đã đạt được rồi. Vậy sao trong lòng mình không đầy lên như đã tưởng?
Cảm giác đó làm mình hơi xấu hổ. Mình vừa nhận được điều mình muốn mà. Người khác còn đang cố. Mình có quyền gì để thấy lạc lõng?
Khi cuộc đời bị thu nhỏ thành một vạch đích
Mình nghĩ nhiều người trẻ giống mình ở điểm này: tụi mình rất giỏi biến một mục tiêu thành cái phao cứu sinh. Đậu chứng chỉ này, mình sẽ tự tin. Có thực tập này, mình sẽ bớt thấy mình vô dụng. Giảm được số cân đó, mình sẽ yêu bản thân hơn. Được công nhận một lần, mình sẽ thôi nghi ngờ mình.
Nghe thì như đặt mục tiêu. Nhưng thật ra nhiều lúc mình đang giao cả quyền bình yên của mình cho một kết quả.
Trong những tháng chạy theo nó, mục tiêu cho mình một cảm giác rất tiện: có hướng. Sáng dậy biết phải làm gì. Tối ngủ có thứ để lo. Mệt cũng có lý do. Cuộc sống, dù căng, vẫn có một cái trục để bám. Mình nói với bản thân rằng mọi khó chịu hiện tại đều sẽ được giải thích khi chạm vạch đích.
Vấn đề là vạch đích không có phép màu như mình tưởng. Nó chỉ là một khoảnh khắc. Một email. Một cái tên trên danh sách. Một tấm chứng chỉ tải về máy. Nó không thể chữa hết những phần sâu hơn trong mình: nỗi sợ bị bỏ lại, cảm giác không đủ, thói quen tự đánh giá bản thân bằng thành tích gần nhất.
Nên khi mục tiêu xong, cái phao cũng biến mất. Mình tưởng mình sẽ thấy tự do. Nhưng đôi khi mình chỉ thấy không biết bám vào đâu nữa.
Có một sự nghiện rất tinh vi ở đây: nghiện cảm giác đang cố để được phép sống sau này. Mình quen với việc hoãn bình yên. Hoãn nghỉ ngơi. Hoãn tự hào. Hoãn cả việc thấy mình có giá trị. Tới khi "sau này" thật sự đến, mình không biết phải làm gì với nó. Não mình lập tức hỏi: mục tiêu tiếp theo là gì?
Niềm vui không sai, chỉ là nó không chịu ở lại lâu
Mình từng trách bản thân vì niềm vui của mình ngắn quá. Nhưng sau này mình thấy có lẽ niềm vui vốn không được thiết kế để ở lại như một người thuê nhà dài hạn. Nó ghé qua, làm sáng căn phòng một chút, rồi đi. Cái sai là mình bắt nó phải làm công việc của ý nghĩa.
Niềm vui khi đạt được một điều gì đó rất thật. Đừng ai cướp nó khỏi mình bằng mấy câu kiểu "chưa là gì đâu". Nhưng nếu mình đòi khoảnh khắc đó lấp đầy cả đời sống bên trong, nó sẽ vỡ.
Sau email trúng tuyển đó, mình đã phải học một việc nghe rất đơn giản: sống tiếp sau thành công. Không lao ngay vào mục tiêu mới để trốn cái hẫng. Không tự mắng mình vô ơn. Chỉ ngồi xuống và nhìn cảm giác đó đàng hoàng.
Mình tự hỏi: trong lúc chạy, mình đã bỏ quên gì? Có phải mình đã biến bản thân thành một cái máy nộp hồ sơ, học chứng chỉ, hoàn thành deadline, mà quên hỏi mình có đang ổn không? Có phải mình mong mục tiêu này chứng minh mình đáng giá, trong khi sự đáng giá đó lẽ ra không nên bị đem ra thi cử?
Mình vẫn thích đạt mục tiêu. Mình không muốn giả vờ mình đã vượt lên trên tham vọng. Được công nhận vẫn vui. Làm được một điều khó vẫn đáng tự hào. Nhưng mình đang tập không đặt cả linh hồn mình lên bàn cân đó nữa.
Sau một thành công, mình cho phép mình ăn một bữa ngon mà không biến nó thành nghi thức khai chiến cho mục tiêu kế tiếp. Cho phép mình kể với vài người thương mình thật lòng. Cho phép mình thấy hẫng nếu có hẫng. Cảm xúc không phải lúc nào cũng biết cư xử đúng dịp.
Nếu bạn vừa đạt được một điều lớn và thấy lòng mình trống, bạn không hư. Bạn chỉ đang chạm vào khoảng trống mà trước đây tiếng ồn của việc cố gắng đã che lại. Đừng vội nhét ngay một mục tiêu mới vào đó. Ngồi với nó một lúc. Hỏi nó đang thiếu gì ngoài thành tích.
Có thể câu trả lời không long lanh. Có thể nó chỉ là ngủ đủ, có bạn để nói thật, có một ngày không cần chứng minh gì, có cảm giác mình vẫn là mình kể cả khi không đang chạy. Những thứ đó không lên CV được. Nhưng có khi chính chúng mới giữ mình khỏi rơi xuống sau mỗi lần chạm đích.